ساخت ناگذرا در گویش بختیاری مسجدسلیمان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

دانشگاه اصفهان

چکیده

ساخت ناگذرا ساختی است که فعل آن دارای جهت معلوم بوده و تنها یک گروه اسمی به عنوان موضوع مرکزی دارد. از نظر نقش معنایی، گروه اسمی موجود در این ساخت، همچون گروه اسمی ساخت مجهول، نقش معنایی مفعولی دارد. این جستار تلاش دارد تا با بررسی داده­های گویشی نشان دهد ساخت ناگذرا در گویش بختیاری دارای چه ویژگی‌هایی بوده و تفاوت آن با ساخت مجهول در چیست؟ فعل گذرا و سببی از افزودن پسوند  -(e)nبه پایان مادة مضارع گذرا ساخته می­شود و مادۀ ماضی آن با افزودن پسوندīδ- به مادۀ مضارع به دست می­آید. افعال ناگذرا نیز با افزودن پسوندeh - به پایان اسم، صفت و مادۀ مضارع فعل­های اصلی یا بدون افزودن پسوند ساخته می­شوند. مادۀ ماضی این افعال نیز از افزودن پسوند est- به مادۀ مضارع به دست آید. ساخت مادة ناگذرا در ساخت مجهول نیز به کار می­رود. در نتیجه هر دو ساخت مجهول و ناگذرا دارای شباهت روساختی هستند؛ اما همانند زبان فارسی تفاوت این دو ساخت، با آوردن عامل در ساخت مجهول به صورت گروه حرف اضافه­ای مشخص می­گردد. همچنین با استفاده از عبارت قیدی xos be xos (خود به خود) در ساخت ناگذرا به جای عبارت کنادی در مجهول می­توان به تفاوت دو ساخت پی برد.
ساخت ناگذرا ساختی است که فعل آن دارای جهت معلوم بوده و تنها یک گروه اسمی به عنوان موضوع مرکزی دارد. از نظر نقش معنایی، گروه اسمی موجود در این ساخت، همچون گروه اسمی ساخت مجهول، نقش معنایی مفعولی دارد. این جستار تلاش دارد تا با بررسی داده­های گویشی نشان دهد ساخت ناگذرا در گویش بختیاری دارای چه ویژگی‌هایی بوده و تفاوت آن با ساخت مجهول در چیست؟ فعل گذرا و سببی از افزودن پسوند  -(e)nبه پایان مادة مضارع گذرا ساخته می­شود و مادۀ ماضی آن با افزودن پسوندīδ- به مادۀ مضارع به دست می­آید. افعال ناگذرا نیز با افزودن پسوندeh - به پایان اسم، صفت و مادۀ مضارع
فعل­های اصلی یا بدون افزودن پسوند ساخته می­شوند. ماد
ۀ ماضی این افعال نیز از افزودن پسوند est- به مادۀ مضارع به دست آید. ساخت مادة ناگذرا در ساخت مجهول نیز به کار می­رود. در نتیجه هر دو ساخت مجهول و ناگذرا دارای شباهت روساختی هستند؛ اما همانند زبان فارسی تفاوت این دو ساخت، با آوردن عامل در ساخت مجهول به صورت گروه حرف اضافه­ای مشخص می­گردد. همچنین با استفاده از عبارت قیدی xos be xos (خود به خود) در ساخت ناگذرا به جای عبارت کنادی در مجهول می­توان به تفاوت دو ساخت پی برد.

موضوعات