بررسی توصیفی ساخت‌های مفهومی و طرح‌واره‌های تصویری متناظر با جبر بر پایۀ معناشناسی شناختی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه زبانشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.

2 گروه زبانشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی، مشهد، ایران

3 گروه مهندسی کامپیوتر، دانشکده مهندسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

10.22126/jlw.2025.11917.1824

چکیده

براساس فرضیۀ ریاضیات بدنمند، مبنا و خاستگاه ریاضیات، بدنمندی انسان است و لذا ریاضیات افلاطونی و فرضیات مشابه، که هستی ریاضیات را مستقل از انسان فرض می‌کنند، تنها می‌توانند جایگاه ایمانی داشته باشد و نه علمی. براساس این فرضیه و ازآنجاکه ریاضیات و شاخه‌های آن نظیر جبر نیز خروجی نظام اندیشه و قوای شناختی انسان هستند، لذا باید بر مبنای ساختارهای مفهومی پایه مانند طرح‌وارۀ تصویری، مجاز مفهومی، استعارۀ مفهومی و آمیزۀ مفهومی توصیف‌پذیر باشند. بر همین اساس در این پژوهش بر مبنای روش توصیفی- تحلیلی و بر پایۀ فرضیۀ ریاضیات بدنمند، مجاز بنیادین جبر و نقش آن در شکل‌دهی مفاهیم ریاضی موردبحث قرارگرفته و خاستگاه شناختی شاخه‌های مختلف جبر مانند اتحادها، معادلات و نامعادلات جبری، مکان هندسی، ایدۀ هندسۀ تحلیلی، جبر بردارها و جبر مجموعه‌ها براساس دیدگاه شناختی تحلیل‌شده‌اند و تعمیم طرح‌واره‌ای این مفاهیم در سایر علوم و مثال‌های زبانی متناظر با آن‌ها نیز ارائه‌شده‌اند. ازآنجاکه بر اساس فرضیۀ ریاضیات بدنمند ریاضیات نیز مانند زبان برآمده از نظام اندیشه و قوای شناختی انسان است، توصیف مفاهیم پایۀ علم جبر برمبنای ساخت‌های مفهومی مانند مجاز، استعاره و آمیزۀ مفهومی امکان‌پذیر است و این نتیجه می‌تواند در بهینه‌سازی آموزش ریاضیات به کار گرفته شود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

A Descriptive Study of Conceptual Structures and Image Schemas corresponding to Algebra based on Cognitive Semantics

نویسندگان [English]

  • Naser Hafezi Motlagh 1
  • Mohammadreza Pahlavannezhad 2
  • Mohsen Kahani 3
1 Department of Linguistics, Faculty of Letters and Humanities, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran.
2 Linguistics Department, Faculty of Letters and Humanities, Ferdowsi University, Mashhad, Iran
3 Department of Computer Engineering, Faculty of Engineering, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran.
چکیده [English]

According to the hypothesis of embodied mathematics, the basis and origin of mathematics is the human-being embodiment, and therefore mathematical Platonism and similar hypotheses, which assume the existence of mathematics independent of man, can only have a place of faith and not science. Based on this hypothesis, and since mathematics and its branches such as algebra are also the output of the system of thought and human cognition, they must be describable on the basis of basic conceptual structures such as the image schemas, the conceptual metaphors, the conceptual metonymy, and the conceptual blending. therefore, in this research, based on the descriptive-analytical method and the hypothesis of embodied mathematics, the fundamental metonymy of algebra and its role in the formation of mathematical concepts are discussed, and the cognitive origin of various branches of algebra such as identities, algebraic equations and inequalities, locus, the idea of analytic geometry, vector algebra and algebra of sets are analyzed based on a cognitive perspective. The mathematical generalization of the conceptual structures based on the algebraic foundation is the generator of effective branches in other experimental and analytical sciences. Since, according to the embodied mathematics hypothesis, mathematics, like language, is derived from the human thought system and cognitive faculties, it is possible to describe basic algebraic concepts based on conceptual structures such as metonymy, metaphor and conceptual blending, and this result can be used to optimize mathematics education.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Embodied Mathematics
  • Conceptual Metonymy
  • Conceptual Metaphor
  • Conceptual Blending
  • Algebra