بازنمایی واج /r/ در گویش ترکی عجب‎شیری در چارچوب نظریۀ بهینگی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه آموزش زبان انگلیسی، دانشگاه محقق اردبیلی

2 دانشجوی کارشناسی ارشد زبان‌شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی

چکیده

پژوهش حاضر به توصیف و تحلیل بازنمایی واج /r/ در گویش ترکی عجب‎شیری در محیط‌های واجی مختلف در چارچوب نظریة بهینگی می‌پردازد. نظریۀ بهینگی، در قالب تعامل محدودیت‌های نشانداری و پایایی، به توجیه فرایندهای واجی می‌پردازد. داده‌های این پژوهش، از گویشوران بومی مسن و بی‌سواد عجب‎شیر جمع‌آوری شده است. لازم به ذکر است در این گویش، واج /r/ در هیچ محیط واجی تظاهر آوایی ندارد و همواره یا به واج /j/ تبدیل می‌شود و یا حذف می‌شود. هدف از  پژوهش حاضر این است که مشخّص شود واج /r/، در چه شرایطی به واج /j/ تبدیل و در چه شرایط واجی حذف می‌شود و محدودیت‌های نشانداری فعّال در توجیه این فرایندها کدام هستند و ترتیب اعمال این محدودیت‌ها چگونه است. تجزیه و تحلیل داده‌ها در چارچوب نظریۀ بهینگی نشان می‌دهد که واج /r/ در جایگاه آغازه و پایانۀ هجا به واج /j/ تبدیل می‌شود، بدین معنا که در گویش مورد بررسی، در این شرایط واجی، محدودیت نشانداری *trill فعّال است و در رتبۀ بالاتری نسبت به محدودیت پایایی IDENT(trill) قرار دارد، افزون بر این، اگر /r/، عضو اوّل خوشۀ همخوان پایانی باشد و واکۀ هجا مشخّصۀ [+پسین] را داشته باشد، همخوان /r/ حذف خواهد شد، ولی اگر در همین جایگاه، واکه مشخّصۀ [-پسین] داشته باشد، همخوان /r/ به /j/ تبدیل خواهد شد.
 

کلیدواژه‌ها

موضوعات


جم، بشیر (1393). تبیین رخداد کشش جبرانی در زبان پارسی در چارچوب نظریۀ بهینگی. مجموعه‌مقالات دانشگاه علامه طباطبایی، (331)، 423-438.

رضی‌نژاد، سید محمد (1381). واج‌شناسی گویش ترکی مشگینشهر. پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد. دانشگاه تهران.

-------------- (1391). توالی هماهنگ در زبان ترکی آذربایجانی. مجلّةزبانوزبان‌شناسی، 8 (16)، 15-35.

Chomsky, N. & M. Halle (1968). The Sound Pattern of English. Cambridge Univversity Press.

Kager, R. (1999). Optimality Theory. Cambridge: Cambridge University Press.

McCarthy, J. (2002). A Thematic Guide to Optimality Theory, New York: Cambridge University Press.

---------------- (2008). Doing Optimality Theory, Applying Theory to Data, Oxford: BlackwellPublishing.

Prince, A. & P. Smolensky (1993). Optimality theory; Constraint Interaction in Generative Grammar. Cambridge: MIT press.